[tintuc]Trao đổi với ĐTTC, PGS.TS PHẠM HOÀNG LƯƠNG, Viện trưởng Viện Khoa học công nghệ Quốc tế Việt Nam - Nhật Bản (VJIIST), cho rằng hậu ĐMT mới là vấn đề cần phải quan tâm. Bởi lẽ, đây là gánh nặng đối với môi trường, khi các giải pháp xử lý PMT hiện nay trên thế giới chưa thực sự hiệu quả và rất tốn kém.

- Thưa ông, việc Việt Nam phát triển năng lượng ĐMT hiện nay là giải pháp tối ưu và phù hợp với tình hình thực tế?
- Điều chỉnh Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2011-2020, xét tầm nhìn đến 2030 theo hướng tăng công suất các nguồn năng lượng tái tạo thay thế điện hạt nhân, đã thực sự khuyến khích nhà đầu tư vào lĩnh vực đầy tiềm năng này.
Tính khả thi của các dự án được đánh giá khá cao khi công nghệ sản xuất ĐMT ngày càng hiện đại, có khả năng hiện thực hóa các tiềm năng kỹ thuật thành tiềm năng kinh tế, thương mại.
Chúng ta vẫn nói việc sử dụng năng lượng mặt trời là hiệu quả so với các nguồn năng lượng truyền thống khác. Tuy nhiên, việc sản xuất những tấm PMT cần phải đánh giá được những tác động môi trường, đặc biệt việc thu hồi các chất thải sau khi những tấm pin này hết hạn sử dụng.
Các nhà khoa học Việt Nam hiện đã triển khai một số nghiên cứu liên quan đến chu trình vòng đời công nghệ, nhằm đánh giá toàn bộ hiệu quả cũng như những tác động môi trường từ việc sử dụng và khai thác công nghệ. Trên thế giới cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề xử lý khi thu hồi các tấm PMT. Do đó, các nhà khoa học cũng như các bộ, ban, ngành nên đặc biệt quan tâm nghiên cứu để ứng dụng trong điều kiện thực tế của Việt Nam.

- Xét ở khía cạnh ô nhiễm, PMT sẽ tác động đến môi trường như thế nào, thưa ông?
- Trên thế giới, các nước phát triển hiện nay hầu như không còn sản xuất nhiều PMT nữa. Từ cách đây chục năm, việc sản xuất PMT đã chuyển từ châu Âu, Nhật Bản, Mỹ sang Trung Quốc, Malaysia, Philippines và Đài Loan. Ngày nay, gần một nửa lượng PMT được sản xuất ở Trung Quốc.
Nhìn tổng quan, ngành công nghiệp này có vẻ thân thiện với môi trường, nhưng thực ra những quốc gia sản xuất nhiều PMT nhất thường là nơi yếu kém nhất trong việc bảo vệ môi trường. Có nhiều công nghệ sản xuất năng lượng mặt trời, nhưng đa số các tế bào quang điện ngày nay được chế tạo từ thạch anh (quartz), dạng phổ biến nhất của silica (SiO2), tinh chế thành silicon nguyên chất.
Việc này được tiến hành trong những lò nung khổng lồ, tiêu hao rất nhiều năng lượng để giữ nhiệt độ cao. Bước xử lý kế tiếp là từ silicon nguyên chất tạo ra hợp chất SiCl4 - một chất rất độc hại. Quá trình này bao gồm việc trộn axit HCl với silicon để chuyển hóa chúng thành HSiCl3. HSiCl3 sau đó phản ứng với khí hydro được thêm vào và tạo ra polysilicon cùng với SiCl4 ở dạng lỏng.
Trong khi đó, việc lưu trữ và xử lý chất thải SiCl4 độc hại này hầu như không được tuân thủ. Do đó, ngay cả khi đã hết vòng đời của mình, PMT có chứa SiCl4 sẽ gây ô nhiễm và phá hủy môi trường.
Ngoài ra, ngay cả khi đang hoạt động, các tấm PMT vẫn có thể gây ô nhiễm và tai nạn cho con người. Để sản xuất PMT, người ta phải sử dụng các chất hóa học rất nguy hiểm. Thí dụ, các nhà sản xuất sử dụng axit HF để làm sạch các tấm nền, loại bỏ các hư hỏng trong quá trình cắt, xử lý bề mặt để thu nhận ánh sáng tốt hơn. Axit HF khi tiếp xúc với người không được trang bị thiết bị bảo hộ, loại chất lỏng có tính ăn mòn mạnh này có thể phá hủy các mô và làm giảm canxi trong xương.
Về mặt xã hội, việc xây dựng các cơ sở năng lượng mặt trời trên diện tích đất rộng đòi hỏi các giải pháp về mặt bằng, làm đất xói mòn, thay đổi hệ thống thoát nước... Các cơ sở năng lượng mặt trời quy mô lớn cũng có thể có những tác động khác, như ảnh hưởng đến tình trạng kinh tế xã hội của một khu vực.
Xây dựng và vận hành cơ sở đòi hỏi việc nhập cư của người lao động, ảnh hưởng đến nhà ở, dịch vụ công và việc làm, các tác động môi trường. Đây là điều cần phải tính đến.

- Vậy các nước xử lý những vấn đề của hậu điện mặt trời ra sao, thưa ông?
- Hiện nay đây đang là vấn đề đau đầu với nhiều nước. Ngay cả các nước phát triển cũng chưa có giải pháp hữu hiệu để xử lý PMT sau khi đã hết hạn sử dụng. Như Nhật Bản đã thống kê và đưa ra con số dự báo chấn động về lượng rác thải từ việc sử dụng năng lượng mặt trời là 800.000 tấn vào năm 2040, trong khi chưa có kế hoạch khả thi nào để kiểm soát con số đáng báo động này cũng như phương pháp xử lý chúng.
Cơ quan Năng lượng tái tạo Quốc tế (IRENA) cũng ước tính có khoảng 25.000 tấn PMT bị thải ra trên toàn cầu, và con số này sẽ đạt mức 78 triệu vào năm 2050. Hay như Trung Quốc, hiện nay đang là nước chứa đến 70% trong tổng rác thải công nghệ của thế giới, nhưng khả năng tái chế lượng rác từ PMT cũng đang là một thử thách lớn đối với họ. PMT thực sự đã trở thành rác công nghệ.
Ngay cả khi đưa vào tái chế, ngoài chi phí tốn kém, bài toán đặt ra là liệu việc tái chế có thể mang lại lợi ích kinh tế hay không. PMT bao gồm các vật liệu có giá trị như bạc và đồng, nhưng hàm lượng ít hơn điện thoại di động hay những thiết bị khác. Với hàm lượng ít ỏi đó, nhà tái chế sẽ khó thu được lợi nhuận cao sau quy trình tái chế pin hỏng mang tính phức tạp và đòi hỏi nhiều yếu tố kỹ thuật.
Chi phí tách và tẩy uế chất thải, một quá trình công nghiệp đòi hỏi nhiều lao động, điện năng đầu vào và chứa nhiều hóa chất độc hại như axit, không chỉ gây hại cho môi trường, còn ảnh hưởng đến người làm công việc này.
- Xin cảm ơn ông.
Việc tái sử dụng PMT là điều cực kỳ khó khăn, nếu không muốn nói là bất khả thi vì chi phí cho khâu xử lý rất tốn kém. Hiện nay ngay cả các nước phát triển cũng rất ít khi làm. Bởi các thiết bị tái xử lý rất đắt đỏ, có giá lên đến hàng chục triệu USD. Do vậy chất thải của pin SiCl4 khi tiếp xúc với môi trường nước sẽ tạo ra axit HCl, làm đất bị axit hóa và tạo ra các khí rất độc hại.[/tintuc]

Không có nhận xét nào:

0988 900 366